Samfélagsþjónusta í stað vararefsingar
Í 72. gr. laga um fullnustu refsinga nr. 49/2005 segir að hafi lögreglustjóri ákveðið að maður skuli afplána vararefsingu fésektar sem er 60.000 kr. eða hærri sé heimilt, ef almannahagsmunir mæla ekki gegn því að fullnusta vararefsingu með samfélagsþjónustu. Samfélagsþjónusta getur verið minnst 40 klst. og mest 480 klukkustundir.
Þegar lögreglustjóri birtir sektarþola ákvörðun um afplánun er honum afhent blað með upplýsingum um samfélagsþjónustu ásamt umsóknareyðublaði. Umsókn skal skila til viðkomandi lögreglustjóra eigi síðar en 7 dögum eftir birtingu ákvörðunar um afplánun vararefsingar. Lögreglustjóri framsendir Fangelsismálastofnun umsóknina ásamt umsögn sinni. Afplánun vararefsingar frestast þar til ákvörðun um afgreiðslu umsóknar liggur fyrir.
Skilyrði þess að samfélagsþjónusta komi til álita eru:
1. Að dómþoli hafi óskað eftir því skriflega við lögreglustjóra eigi síðar en 7 dögum eftir að honum barst tilkynning um fyrirhugaða afplánun vararefsingar.
2. Að dómþoli eigi ekki mál til meðferðar hjá lögreglu, ákæruvaldi eða dómstólum, þar sem hann er kærður fyrir refsiverðan verknað.
3. Að dómþoli teljist hæfur til samfélagsþjónustu. Áður en metið er hvort dómþoli teljist hæfur til samfélagsþjónustu og þar með talið hvort líklegt er að hann geti innt hana af hendi skal fara fram athugun á persónulegum högum hans. Mæti dómþoli ekki til viðtals í þessu skyni skal almennt synja beiðni um samfélagsþjónustu.
4. Að dómþoli afpláni ekki fangelsisrefsingu eða sæti gæsluvarðhaldi.
Fangelsismálastofnun ákveður hvort vararefsing verði fullnustuð með samfélagsþjónustu eða ekki.
Ef umsókn um samfélagsþjónustu er synjað getur sektarþoli kært þá niðurstöðu til innanríkisráðuneytisins.
Ef samfélagsþjónusta er samþykkt ákveður Fangelsismálastofnun hvaða samfélagsþjónustu dómþoli sinni í hverju tilviki. Sama gildir um á hve löngum tíma hún er innt af hendi, en sá tími skal þó aldrei vera skemmri en 2 mánuðir.
Samfélagsþjónusta skal bundin eftirfarandi skilyrðum:
1. Að dómþoli gerist ekki sekur um refsiverðan verknað á þeim tíma sem samfélagsþjónusta er innt af hendi.
2. Að dómþoli sæti umsjón og eftirliti Fangelsismálastofnunar eða annars aðila sem hún ákveður þegar samfélagsþjónusta er innt af hendi.
Enn fremur má binda samfélagsþjónustu eftirfarandi skilyrðum:
1. Að dómþoli hlíti fyrirmælum umsjónaraðila um dvalarstað, menntun, vinnu, umgengni við aðra menn og iðkun tómstundastarfa.
2. Að dómþoli neyti ekki áfengis eða ávana- og fíkniefna.
Heimilt er, samkvæmt 30. gr. laga um fullnustu refsinga nr. 49/2005 að krefjast þess að dómþoli undirgangist rannsókn á öndunarsýni eða blóð- og þvagrannsókn ef ástæða þykir til. Synjun dómþola á slíkri rannsókn gildir sem rof á skilyrðum samfélagsþjónustu.
- - -
Áður en samfélagsþjónusta hefst er dómþola kynntar ítarlega þær reglur sem gilda um samfélagsþjónustu og staðfesting hans fengin á því að hann vilji hlíta þeim. Sama gildir um viðbrögð við brotum á þessum reglum.
Upphaf og eftirlit:
Þegar samfélagsþjónusta hefur verið veitt er dómþola kynnt og birt skírteini þar sem fram koma skilyrði fyrir veitingu samfélagsþjónustu. Sektarþoli samþykkir skilyrðin með undirritun sinni. Í upphafi er gerð vinnuáætlun sem dómþola ber að fylgja. Fulltrúi fylgist reglulega með viðkomandi aðila og fer í heimsóknir á vinnustaði til að fylgjast með að staðið sé við vinnuáætlunina.
Rof á skilyrðum samfélagsþjónustu
Rjúfi dómþoli skilyrði samfélagsþjónustu eða sinnir henni ekki með fullnægjandi hætti ákveður Fangelsismálastofnun hvort skilyrðum hennar skuli breytt, tími sem samfélagsþjónusta er innt af hendi skuli lengdur eða hvort fangelsisrefsing skuli afplánuð.
Nú er dómþoli kærður fyrir að hafa framið refsiverðan verknað eða telst ekki lengur hæfur til að gegna samfélagsþjónustu eftir að ákveðið er að fullnusta fangelsisrefsingu með samfélagsþjónustu getur Fangelsismálastofnun þá ákveðið að ákvörðun um fullnustu með samfélagsþjónustu verði afturkölluð og að dómþoli afpláni refsinguna.
Þegar rof á skilyrðum samfélagsþjónustu eða meint afbrot er ekki alvarlegt eða ítrekað skal veita áminningu áður en ákveðið er að fangelsisrefsing skuli afplánuð. Ef ákveðið er að fangelsisrefsing skuli afplánuð skal reikna tímalengd eftirstöðva út með hliðsjón af þeirri samfélagsþjónustu sem þegar hefur verið innt af hendi.
Spurningar og svör varðandi samfélagsþjónustu í stað vararefsingar.